Die rooi vlae klink dikwels dieselfde
Wees versigtig vir ’n boodskap wat sê u rekening word binne minute gesluit, ’n pakkie wag vir ’n klein betaling, u het onverwags geld gewen of ’n familielid benodig dringend geld vanaf ’n ‘nuwe nommer’. Ander tekens is vreemde spelling, ’n skakel wat effens verkeerd lyk, ’n versoek om u skerm te deel of instruksies om ’n nuwe toepassing te installeer.
’n Beller kan reeds u naam, ID-nommer of die laaste syfers van ’n rekening ken. Dit bewys nie dat sy van die bank is nie. Persoonlike inligting kan uit vorige datalekke, sosiale media of dokumente kom. Moenie probeer om die bedrieër uit te vang nie; beëindig die gesprek.
OTP beteken: net vir u
’n Eenmalige PIN, bank-PIN, wagwoord, kaart se CVV-kode en kennisgewing om ’n transaksie goed te keur, mag nooit aan ’n beller of in ’n boodskap gedeel word nie. SAPS se veiligheidsraad, gebaseer op SABRIC se waarskuwings, sê dat ’n onverwagte OTP waarskynlik beteken iemand probeer reeds met u besonderhede ’n transaksie doen.
’n Bedrieër kan beweer dat die kode nodig is om bedrog te ‘kanselleer’. In werklikheid keur u moontlik die betaling goed. Lees elke bankkennisgewing stadig. As u nie self die transaksie begin het nie, weier dit en kontak die bank deur u eie veilige kanaal.
Kontroleer sonder die boodskap se hulp
Moenie op die skakel tik, die vertoonde nommer terugbel of ’n knoppie in die boodskap gebruik nie. Maak u banktoepassing self oop, tik die bekende webadres self in of bel die nommer op u bankkaart of die bank se amptelike webwerf. Vir ’n familielid se noodboodskap, bel haar ou nommer of vra ’n vraag waarop net sy die antwoord sal ken.
SARS waarsku ook teen vals e-posse en SMS’e wat betaling of bankbesonderhede vra. Kontroleer ’n belastingkwessie direk in eFiling of deur SARS se amptelike kanale. Dieselfde beginsel geld vir koeriers en winkels: gaan self na die amptelike toepassing of webwerf.
As u reeds gereageer het
Moenie uit skaamte wag nie. Bel u bank se amptelike bedroglyn onmiddellik, vra dat toepaslike kaarte of toegang geblokkeer word en verander wagwoorde vanaf ’n veilige toestel. Hou skermgrepe, nommers, boodskappe en verwysingsnommers. Rapporteer ’n misdaad by SAPS en volg die bank se instruksies. Waarsku ’n betroubare familielid as u emosioneel oorweldig voel.
Moet ook nie iemand betaal wat belowe om verlore geld teen ’n fooi terug te kry nie; dit kan ’n tweede bedrogspul wees. Gebruik slegs die bank, polisie en erkende amptelike kanale.
Probeer dit vandag
Skryf u bank se amptelike bedrognommer uit die banktoepassing, kaart of amptelike webwerf op ’n papier en bêre dit by u foon. Spreek met een familielid ’n geheime kontrolevraag af vir noodboodskappe. Stuur dan hierdie reël vir iemand wat u ken: ‘Ek deel nooit ’n OTP nie; ek bel self terug op ’n amptelike nommer.’ Spreuke 14:15 pas mooi by digitale veiligheid: ’n verstandige mens dink oor haar voetstappe.